• طبقه بندی مقالات
    • کنکاش‌هایی در طراحی راهبردی ”سایبرحکمرانی‌دینی“
      کنکاش‌هایی در طراحی راهبردی ”سایبرحکمرانی‌دینی“
      دکتر حامد حاجی‌حیدری
      از گروه جامعه‌شناسی دانشگاه تهران
      hajiheidari@PhiloSociology.ir


      ▬ «سایبرحکمرانی‌دینی»، علی الاصول، بر «محاسبه و ارتقاء امنیت سایبر در مسیر جهت‌گیری‌های اخلاقی و دینی» تمرکز دارد. این، تکلیف اصلی «حکمرانی سایبر دینی» لااقل طی دوره ده ساله آتی است.
      ▬ [وضعیت آرمانی:] از این قرار:

      • حکمرانی سایبر مطلوب، در بخش فرهنگی متکفل نظارت و بهبود تولید اطلاعات اخلاقی و دینی خواهد بود.
      • حکمرانی سایبر مطلوب، در بخش اقتصاد، متولی نظارت و توسعه ایجاد ارزش و ثروت مبتنی بر فنّاوری اطلاعات در جهت اهداف و با استفاده از روش‌های اخلاقی و دینی خواهد بود.
      • حکمرانی سایبر مطلوب، در بخش سیاست، متولی ایجاد بستر امن برای تحقق مردم‌سالاری دینی در بستر فنّاوری اطلاعات خواهد بود.
      • و نهایتاً، حکمرانی سایبر مطلوب، در زمینه حقوقی، متضمن ترجمه و تنقیح تجربه تاریخی امت اسلامی در مسیر زیست تازه سایبر و نظارت مؤثر بر اجرای آن است.

      ▬ این وضعیت آرمانی چهارگانه، الگوی کلی عملکردهای نظام سایبر در بازه زمانی ده سال آینده خواهد بود.

      ▬ [فرصت‌ها:] فرصت‌ها و فناوری‌های رویارویی با شرایط که در اختیار ماست، در حال حاضر فهرست متحولی را می‌سازند که هر لحظه ممکن است گسترش یابد. این فهرست شامل: پلتفرم‌های مختلف اینترنت، اینترنت اشیاء، رایانش ابری، رسانه‌های اجتماعی، شبکه‌های ارتباطات همراه، کلان‌داده‌ها، ارتباطات و تحلیل داده‌های هم‌زمان/Real-Time و رایانش کوانتومی، و نهایتاً فنّاوری‌های تولید و ذخیره باثبات انرژی است. این‌ها نقاط اصلی تمرکز فناورانه هستند.

      ▬ [تهدیدها:] در مسیر تحقق چهار دستور کار آرمانی، چهار تهدید محدود کننده اصلی به چشم می‌خورد، که باید به کمک نقاط قوت و فرصت‌ها، آن‌ها را مهار کرد:

      • روند تضمین نشده گسترش فناوری اطلاعات و سمت و سوی نامعلوم آن؛
      • روند جهانی پیری جمعیت که توان انطباق جمعیت انسانی را با ماشین‌ها به مخاطره می‌افکند؛
      • تغییرات شتابان توزیع قدرت‌های اقتصادی در مقیاس‌های جهانی و محلی که می‌تواند منجر به عدم توازن‌های مخرب شود؛
      • نبود یک چهارچوب کارآمد برای همکاری‌های بین‌المللی و محلی برای تسکین آسیب‌های دوران گذار.

      ▬ [ملاحظات روشی:] ما بر ماهیت قابل اجتناب این تهدیدها با استفاده از ظرفیت‌های موجود تأکید داریم، و در عین حال، معتقدیم که هیچ تضمین قطعی برای موفقیت در مهار این تهدیدها و دستیابی پایدار به اهداف حکمرانی سایبر نیست. ابهامات مهمی در ایدئولوژی‌های سیاسی متعارف در شاخه‌های لیبرال و سوسیالیستی و اجتماع‌گرا پدید آمده است، و آنارشیسم و همچنین تروریسم، مجال تازه‌ای برای بروز و گسترش تند و قابل ملاحظه یافته‌اند. بی‌نظمی به یک تهدید بالفعل برای تمدن تبدیل شده است، و فن‌آوری‌های جدید اطلاعات مشخصات ریسک و نحوه مدیریت آن را تغییر می‌دهند.
      ▬ [ملاحظات روشی:] اینجا، یک نکته مهم روشی در عملکرد سیاسی مؤثر مطرح است؛ این که «کلان‌روندهایی»/MegaTrends در کار هستند که نمی‌شود آن‌ها و نحوه عملکردشان را پیش‌بینی کرد، و به این دلیل، تنها به شرط «حضور همیشه در صحنه» نیروهای اخلاقی و مسؤول می‌توان به مهار و هدایت این روندها امیدوار بود.

      ▬ [ملاحظات روشی:] یکی از شیوه‌هایی که برای تسهیل برنامه‌ریزی استراتژیک در این فضا، نظر تحلیل‌گران را جلب می‌کند، پیدا کردن نقاط ثابت در این فضا متحول، به عنوان «ماهیت فنّاوری اطلاعات» است.
      ▬ [ملاحظات روشی:] ویلیام برایان آرتور در کتاب «ماهیت فناوری» در سال 2009، فناوری را «مجموعه‌ای از پدیده‌هایی که کنترل شده و مورد استفاده قرار می‌گیرد» توصیف می‌کند. در این تعریف به موضوع «کنترل» تأکید شده است، و ملهم از این تأکید، می‌توان نتیجه گرفت که بخشی از فنّاوری اطلاعات که الگوریتم‌های عملکرد خود را مورد بازبینی خودکار قرار می‌دهد را می‌توان به عنوان تهدید بالقوه قلمداد کرد و هدف عملیات کنترل قرار داد. از این قرار، بین دو حیطه از فنّاوری رایانه‌ای تمایز قایل می‌شویم؛ بخشی که امکان کنترل بر آن وجود دارد، و وفق الگوریتم‌های از قبل برنامه‌ریزی شده عمل می‌کند که به آن حیطه متعارف فنّاوری اطلاعات/IT می‌گوییم. و بخش دیگری که در الگوریتم‌های خود تجدیدنظر می‌کند و در مورد آن این تهدید وجود دارد که به یک فناوری خودسامان تبدیل شود، که به آن حیطه هوش مصنوعی/AI اطلاق می‌کنیم. این دسته دوم، همواره باید به عنوان یک موضوع امنیتی ملاحظه شود که نیاز به تلاش مستمر برای کنترل دارد.

      ▬ [نقطه قوت:] مرتبط با این بحث، در میان‌مدت، حقیقتی که در ارتباط با دو زمینه «حکمرانی» و «کنترل» مطرح است، مسأله «دولت ملی» است. مادام که ترتیبات جهانی قابل قبول اخلاقی و دینی برای مهار روندهای فنی جاری وجود نداشته باشد، حفظ چهارچوب «دولت ملی» و «حکمرانی بر سرزمین معین» برای هر نوع دولت-ملت با دغدغه اخلاقی و ایدئولوژیک، یک ضرورت به حساب می‌آید؛ هر چند که این ضرورت به سختی به دست می‌آید، چرا که هویت‌های سیال مصرفی، در درون یک فرهنگ جهانی فنی هضم می‌شوند و به سختی می‌توان از آن‌ها پایبندی به یک مرام و ملت را طلب کرد. ملهم از مانوئل اولیون کستلز، مهم‌ترین پایگاه برای ایجاد هر هویت برنامه‌دار در دنیای امروز، بویژه ایدئولوژی‌های بنیادگرا هستند که می‌توانند حول رهبری دینی و دستیابی به یک وضعیت موعود، انسجام و توان خود را در طول زمان حفظ کنند. از این قرار، دولت-ملتی که حول یک منبع هویتی بنیادگرا تأسیس شود، باید بنیادگرایی را به عنوان یک نقطه قوت مهم در به حساب آورد.
      ▬ [نقطه قوت:] یک نکته ثابت دیگر، مرتبط با موضوع «کنترل»، اولویت یافتن «مدیریت ریسک» بر تمام موضوعات دیگر سیاسی و اجتماعی است. ما در یک موقعیت اجتماعی زندگی می‌کنیم که مهم‌ترین مؤلفه تعیین کننده آن، ریسک/Risk، یا همان «خطر/Danger با احتمال وقوع و دامنه محاسبه شده» است. تنها با تبدیل خطر به ریسک است که می‌توانیم در این هاویه تمام‌عیار به زندگی ادامه دهیم. از این قرار، افراد یا فنّاوری‌هایی که این تبدیل را میسر می‌کنند، زیربناهای اصلی این جامعه را می‌سازند. به این ترتیب است که می‌توانیم نقش زیربنایی ماشین‌های محاسبه‌گر، حسابداران، و از همه مهم‌تر، مقامات و نهادهای امنیتی در اجتماع امروز را درک کنیم.
      ▬ [نقطه ضعف:] یک نقطه ثابت دیگر در میان‌مدت، موضوع محوریت شرکت‌ها در روندهای عملیاتی (و نه لزوماً در سیاست‌گذاری) است. در شرایط امروز که شتاب دگرگونی، یکی از مؤلفه‌های اصلی ساخت و ساز «شبکه» را می‌سازد، شرکت‌ها که پایه‌های اصلی نوآوری هستند و نسبت به نهادهای اجتماعی مرسوم، از سیالیت بیشتری بهره‌مند هستند، از دولت‌ها منعطف‌تر، انطباق‌پذیرتر، و در نتیجه، نیرومندتر می‌شوند. به این ترتیب است که در رده عملیاتی، شرکت‌ها نسبت به بوروکراسی دولت‌ها مزیت می‌یابند.
      ▬ [نقطه قوت:] نهایتاً این که، یکی از نقاط ثابت دیگری که در روند عمومی چند دهه آتی می‌توان به عنوان مؤلفه ثابت در نظر گرفت، کلان‌موضوع انرژی است. در واقع، محرک اصلی عملکرد ماشین‌ها و همچنین، عاملیت‌های انسانی انرژی است، و این حیطه، محدودیت‌های اصلی بسط زیست شبکه‌ای را لااقل تا آینده نزدیک در خود حمل می‌کند. از این قرار، یکی از اصلی‌ترین نقاط تمرکز در سیاست‌گذاری امروز، سیاست انرژی است.

      هو العلیم
      منبع اصلی مقاله


      منبع درج


      منابع


      نظر کاربران
      نام:
      پست الکترونیک:
      شرح نظر:
      کد امنیتی:
       
تمامی حقوق برای مرکز ملی فضای مجازی محفوظ است. هر گونه کپی‌برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع است.