• طبقه بندی مقالات
    • مرزبانی سایبری
      مقدمه
      سایبربانی و سایه ساری از امنیت سایبری کشورمان در عرصه کارزار سایبری حوزه ای است نوپدید و بغایت حساس که از آن به مرزبانی سایبری نیز تعبیر می شود. اگر تا دیروز به جهادگران جهاد سازندگی در جبهه های جنگ تحمیلی، سنگرسازان بی سنگر گفته می شد، امروزه مرز بانی فضای سایبر نیز چنین قداست و اهمیتی دارد. چرا که این امر، مرزبانی درفضای بی مرزی در مفهوم سنتی آن است. در نوردیدن مرزهای سنتی باعث شده است که صیانت از حریم امنیت، فرهنگ، ارزشها، اجتماع، اقتصاد و در یک کلمه ساخت نظام و کشور در فضای سایبر اهمیت بیش از اندازه ای پیدا کند. مرزهای فضای سایبری متفاوت از مزرهای فضای سنتی است و به همین جهت است که مرزبانی از این فضای غبارآلود ِ نوظهورِ فناورانه، بی نهایت مشکل است. رزمندگان، مجاهدان، مدافعان و مرزبانان سایبری که وظیفه حفاظت از زیرساخت‌‌های حیاتی و دفاع از امنیت ملی کشورمان در پنجمین عرصه نبرد را به دوش خواهند داشت، وظیفه ای به مراتب سنگین تر از جنگها و مرزهای کلاسیک و سنتی بر عهده دارند.
      تحلیل
      عدم بسندگی ادله و امکانات فنی، حقوقی و دیپلماتیک از مهم ترین معضلات تعیین مرزهای سایبری است تا به تبع آن بتوانیم مرزبانی سایبری را نیز تعریف کنیم. ازمنظر حقوقی باید اذعان کرد که حقوق بین‌الملل یک حقوق ضعیف و ناقص است و از طرف دیگربرخی قواعد حقوق بین‌الملل نامتعین بوده یا از قطعیت لازم برخوردار نیستند. اما همین حداقل‌ها هم، در فضای سایبر دچار چالش هستند.اگر ما حاکمیت و استقلال را با عنصر مرز جغرافیایی بین داخل و خارج تفکیک و تعریف می کنیم، اگر در داخل مرزهای جغرافیایی، مفهوم صلاحیت دولت نسبت به اشخاص، اموال و امور را تعریف و اجرا می کنیم، اگر اصل صلاحیت سرزمینی را در امور کیفری ساری و جاری می دانیم و سرزمین را با مرز جغرافیایی تعیین و تعریف می کنیم چنین امکانات و شفافیت هایی را در فضای سایبر نداریم. در فضای سایبر، داشتن سرزمین معین، مفهومی ندارد. زیرا مرز‌های سنتی وجود ندارند. مفهوم حاکمیت و حکمرانی به شکل سنتی آن در فضای سایبر دچار چالش جدی است. صلاحیت نیز جنبه خاصی از حاکمیت است. صلاحیت به قدرت دولت بر اشخاص، اموال و امور دلالت دارد، در جنبه‌‌های تقنینی، اجرایی و قضایی. نقطه آغاز در این بحث، فرض سرزمینی بودن صلاحیت است. به موجب این اصل هر دولتی حق دارد نسبت به اموال و اشخاصی که در سرزمینش قرار دارند یا اموری که در قلمروش اتفاق می‌افتد اعمال صلاحیت کند. اعمال صلاحیت دولت بر اموال، اشخاص و امور واقع در سرزمین خود، در حقوق بین‌الملل به رسمیت شناخته شده است. علاوه بر خشکی، دریای سرزمینی، بنادر و کشتی در دریا، جزء قلمرو یک دولت محسوب می‌شود. صلاحیت سرزمینی بر مجرمین نیز در این مقوله مطرح می‌شود. بسیاری از کشور‌ها از جمله ایران، نظریه سرزمینی، صلاحیت کیفری را پذیرفته‌اند. کشور محل وقوع جرم بیش از هر کشور دیگری برای رسیدگی به جرم صلاحیت دارد.
      فضای سایبر فضایی مجازی به وسعت کل جهان است و از این رو نمی توان عنصر مرز در مفهوم سنتی را برای آن تصور کرد.
      تئوری‌‌های مکانی صلاحیت که قرن‌هاست در حقوق بین‌الملل عمومی مطرح می‌شود و در آن قید مکان، شرط لازم جهت استقرار صلاحیت است در فضای سایبر نمی‌تواند وجود داشته باشد. مسأله بعدی نوع صلاحیت و مکانیسمی است که باید برای صلاحیت در سایبر توسط دولت‌ها اندیشیده شود. در حال حاضر در سطح سازمان ملل، شورای اروپا، سازمان تجارت جهانی و‌.‌.‌. به دنبال تعیین قواعد هستند تا صلاحیت سایبری را تبیین و تعیین کنند.
      در ادامه باید گفت مفاهیمی مثل تجاوز و دفاع در فضای سایبر نیز در هاله ای از ابهام قرار می گیرند. زیرا موضوع اصلی برای تعیین مشروعیت دفاع از خود، وقوع یک تهاجم مسلحانه است. به همین ترتیب، یک حمله سایبری نیز باید به سطح یک تهاجم مسلحانه ارتقاء یابد تا دولت قربانی بتواند به صورت قانونی ، به آن واکنش نشان دهد و از خود دفاع نماید. اما جهت تعیین این امر که چه زمانی حمله سایبری منجر به یک حمله مسلحانه شده تا امکان دفاع مشروع حاصل شود، دیدگاه‌‌های مختلفی وجود دارد. مثل ابزار محور، هدف محور، تأثیر محور و.‌.‌. لذا می‌بینیم که استفاده از حق دفاع مشروع در فضای سایبر نیز با چه پیچیدگی‌‌هایی همراه است. در خصوص اقدامات متقابل نیز به همین شکل است. تشخیص ضرورت در دفاع مشروع سایبری امر دشواری است. به دلیل ماهیت آسیب حملات سایبری، تبیین عنصر تناسب در این حملات، کاری بس دشوار است. تمایز میان نظامیان و غیر نظامیان در فضای سایبرکه از الزامات دفاع مشروع می‌باشد از دو مورد قبلی نیز سخت‌تر است و مباحثی از این دست. مهم تر اینکه تا کنون هیچ تعریفی از قلمرو سایبری، سرزمین سایبری و مرز سایبری ارائه نشده است که مورد وفاق جهانی باشد تا بتوان دفاع سایبری را در آن تعریف کرد. فقط هنجار‌هایی در این زمینه در حال شکل‌گیری است‌ اما سند متقنی وجود ندارد. از جهت فنی نیز با نوع دیگری از مشکلات در تعیین مرز مواجه هستیم و کفایت و بسندگی کافی و لازم در این زمینه وجود ندارد. یکی از ویژگی‌‌های فضای سایبر این است که این فضا، هویت و حتی مکان بازیگران خود را پنهان می‌کند که انتساب یک عمل به عامل آن‌ را با مشکل مواجه می‌سازد و دلیل آن استفاده از اسامی جعلی و پروکسی‌‌هایی است که نفوذ به آنها و فاش کردن هویت آنها بسیار دشوار است. لذا سوژه یا تابع در فضای سایبر به راحتی قابل شناسایی نیست و اینکه این حمله یا حادثه یا تخریب از داخل مرزهای سایبری صورت گرفته است یا خارج آن.
      از بُعد دیپلماسی نیز صاحبان قدرت سایبری با بی مسئولیتی و عدم تعامل دیگر کشورها، اقدام درخوری برای تدوین معاهده یا کنوانسیونی برای تعیین و تعریف مرز سایبری و شاخص های تعیین و تفکیک این مرز بین کشورها صورت نداده اند.

      ضرورت و اهمیت مرزبانی سایبری
      وِیژگی‌‌های خاص فضای سایبر و آثار فراملی حملات سایبری، نیاز به یک سیاستگذاری عمومی با مؤلفه‌‌ها و عناصر قوی بین‌المللی را اجتناب‌ناپذیر ساخته است. ماهیت نامتقارن و فرا ملی بودن تهدیدات، فضای سایبر را به چالشی برای رهبران سیاسی تبدیل کرده و تلاش دیپلماتیک آنها را اجتناب‌ناپذیر کرده است. فضای سایبر، ظرفیت‌‌های پیچید‌ه‌ای دارد. این فضا بسته به اهداف و آثار آن، می تواند چشم‌اندازی از تهدیدات تروریستی، سیاسی، نظامی و مجرمانه در پی داشته باشد. از این نقطه نظر، کارشناسان چهار حوزه ناامنی سایبری را تعیین کرد‌ه‌اند که در برخی مواقع می‌توانند همپوشانی داشته باشند:
      1. جرایم سایبری
      2. جاسوسی سایبری
      3. تروریسم سایبری
      4. جنگ سایبری
      از دید برخی کارشناسان، فضای سایبر در حال تبدیل شدن به عرصه برخورد دیپلماتیک و نظامی بین دولت‌هاست. به‌زعم آنها، حملات می‌توانند از ساختار‌های دولتی، نظامی و یا اطلاعاتی ناشی شود، آن هم توسط مهاجمینی که یا دولتی هستند، یا توسط دولت حمایت می‌شوند و یا بازیگران غیردولتی‌. از جمله مهاجمین می‌توان به تروریست‌ها اشاره کرد که از فضای سایبر برای تبلیغات، جذب نیرو و جمع‌آوری کمک‌‌های مالی و سازمان‌دهی نیرو‌ها استفاده می‌کنند. حملات سایبری ده سال گذشته نشان می‌دهد که بخش‌‌های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی ونظامی باید در پروسه امنیت‌سازی مورد توجه قرار گیرد. مدیریت این مخاطرات و تهدیدات، نیاز به تعریف مرز سایبری و مرزبانی سایبری را ضروری و اجتناب‌ناپذیر ساخته است.

      پیشنهادات
      گفتمان مرزبانی سایبری باید در نهایت به جزء لاینفکی از گفتمان امنیت ملی بدل شود.
      این موضوع قبل از ورود به مکاتبات رسمی و اداری در سطوح نظامی و غیر نظامی باید موردکار کارشناسی و پژوهشی گسترده و همه جانبه قرار گیرد. لذا تشکیل یک جمع کارشناسی با مشارکت همه ذی نقشان توصیه می گردد.
      تسهـیم و تقسـیم وظـایف و تعییـن تکلیـف مرزبانی سایبری قبل از کار کارشناسی توصیه نمی گردد. هر گونه شتابزدگی و اقدام بدون کار کارشناسی زیانبار خواهد بود و تعیین مرزبانی سایبری بدون کار مطالعاتی عمیق، بسان احداث سد بدون انجام مطالعات لازم خواهد بود که هر آن امکان شکستن آن و وقوع سیلی هولناک متصور است.





      منبع اصلی مقاله


      منبع درج


      منابع


      نظر کاربران
      نام:
      پست الکترونیک:
      شرح نظر:
      کد امنیتی:
       
تمامی حقوق برای مرکز ملی فضای مجازی محفوظ است. هر گونه کپی‌برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع است.